Шри-Ланка туралы қызықты мәліметтер

Үнді мұхитының қойнауында бай тарихы мен мәдениеті бар інжу-маржанға тең арал орналасқан. Бұл арал мемлекеті ғасырлар бойы Шығыс пен Батысты жалғаған маңызды сауда жолдарының тоғысқан орны болды. Мұнда қалың тропикалық ормандар ежелгі ғибадатханалармен және заманауи шай плантацияларымен қатар орналасқан. Табиғат пен дәстүрдің ерекше үйлесімі әлемнің түкпір-түкпірінен саяхатшыларды өзіне тартады. Бұл мақалада Сіз үшін Шри-Ланка туралы 25 қызықты әрі танымдық дерек жинадық.

1. Елдің ресми атауы – Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасы. 1972 жылға дейін бұл мемлекет Цейлон атауымен белгілі болды. Атаудың өзгертілуі тәуелсіздік алғаннан кейін халықтың ұлттық болмысын айқындауға деген ұмтылысын көрсетті. Жергілікті тұрғындар күнделікті өмірде өз елін көбіне «Ланка» деп атайды.
2. Шай елдің басты экспорттық өнімі әрі мақтанышы саналады. Плантациялар бұталардың өсуіне қолайлы салқын климат қалыптасқан таулы аймақтарда орналасқан. Атақты цейлон шайы қанық дәмі мен хош иісі үшін әлемдегі талғампаздар арасында жоғары бағаланады. Жапырақтарды көбіне ашық түсті киім киген тәжірибелі әйелдер қолмен жинайды.
3. Аралда Азиядағы пілдердің ең жоғары тығыздықтарының бірі кездеседі. Бұл алып жануарлар ұлттық саябақтарда еркін жүріп, кейде автомобиль жолдарына дейін шығып келеді. Сафари кезінде туристер оларды табиғи тіршілік ортасында бақылауға мүмкіндік алады. Пілдер қасиетті жануарлар саналып, заңмен ерекше қорғалады.
4. Коломбо – отарлық дәуір сәулетін зәулім ғимараттармен ұштастырған қарбалас мегаполис. Мұнда португалдар, нидерландтықтар және британдықтар өз іздерін қалдырған. Ескі қамалдар қазіргі заманғы сауда орталықтары мен банк кеңселерімен қатар орналасқан. Ел астанасы басқа өңірге көшірілгеніне қарамастан, қала мемлекет экономикасының басты орталығы болып қала береді.
5. Сигирия «Арыстан жартасы» деген атаумен белгілі және ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Ежелгі қамал биіктігі екі жүз метр болатын алып монолитті жартастың төбесінде орналасқан. Үңгір қабырғаларындағы аспан арулары бейнеленген көне фрескалар бүгінгі күнге дейін жақсы сақталған. Жоғары көтерілу белгілі бір дене дайындығын талап етеді, алайда төбеден ашылатын таңғажайып көрініс барлық күш-жігерді ақтайды.
6. Аюрведа – шөптер мен табиғи майларды пайдалануға негізделген ежелгі емшілік жүйесі. Жергілікті емшілер ағзаны тазартуға және күш-қуатты қалпына келтіруге арналған түрлі емдік рәсімдер ұсынады. Ыстық шөптермен жасалатын массаж күйзелісті азайтып, қан айналымын жақсартуға көмектеседі. Көптеген қонақүйлерде осы дәстүрлі емдеу тәсілдеріне негізделген спа-бағдарламалар ұсынылады.
7. Крикет жергілікті халық үшін бірінші нөмірлі ұлттық спорт түрі саналады. Халықаралық матчтар кезінде стадиондар жанкүйерлерге лық толады. Ел құрамасының 1996 жылғы әлем чемпионатындағы жеңісі ұлттық мақтаныштың жарқын сәтіне айналды. Балалар крикетті көшелерде, жағажайларда және мектеп аулаларында кеңінен ойнайды.
8. Пойыздар көркем шай плантациялары арқылы жүріп өтіп, жолаушыларға ұмытылмас көріністер сыйлайды. Саяхатшылар ең әсерлі суреттерді түсіру үшін ашық есіктерден сыртқа еңкейеді. Жасыл төбелер көкжиекке дейін созылып, шексіз табиғи кенеп әсерін қалыптастырады. Бұл бағыт Жер шарындағы ең әсем теміржол маршруттарының бірі ретінде мойындалған.
9. Буддизм қоғам өмірінің барлық саласына ықпал ететін негізгі дін болып табылады. Будда мүсіндерін шағын ғибадат орындарынан бастап алып діни кешендерге дейін барлық жерден көруге болады. Қызғылт сары түсті киім киген монахтар күн сайын жергілікті тұрғындардан садақа жинайды. Рухани ұстаздарға деген құрмет ұрпақтан ұрпаққа қатаң сақталып келеді.
10. Даршын дәл осы аралдың тарихи отаны болып саналады және бұрын алтыннан да қымбат бағаланған. Бұл дәмдеуіш ғасырлар бойы Еуропа мен араб елдеріне экспортталып келген. Нағыз цейлон даршыны жұқа құрылымымен және жеңіл тәттілеу дәмімен кассиядан ерекшеленеді. Плантациялардың басым бөлігі аралдың оңтүстік-батысындағы жағалау аймақтарында орналасқан.
11. Полоннарува Анурадхапура құлағаннан кейінгі патшалықтың екінші астанасы болды. Сарайлар мен ғибадатханалардың қирандылары ата-бабалардың инженерлік шеберлігінің жоғары деңгейін көрсетеді. Будданың тас мүсіндері әсерлі көлемімен ерекшеленіп, жүздеріндегі сабырлы бейнесін бүгінге дейін сақтап қалған. Археологиялық саябақтың аумағы өте кең болғандықтан, оны толық аралап шығуға бірнеше күн қажет.
12. Асыл тас өндіру саласында сапфирлер, лағылдар және басқа да бағалы минералдар өндіріледі. Ратнапура өңірдегі бай кен орындарының арқасында «асыл тастар қаласы» деп аударылады. Туристер кеніштерге барып, шеберлердің минералдарды өңдеу үдерісін өз көздерімен көре алады. Сертификатталған асыл тастарды сатып алу шетелдік қонақтар арасында танымал кәдесыйға айналған.
13. Дәстүрлі күріш пен карри тағамы көкөністерді дайындаудың көптеген түрлерін қамтиды. Ащы тұздықтар кокос сүтінен, дәмдеуіштерден және жергілікті шөптерден әзірленеді. Әр өңірдің ондаған жылдар бойы отбасы ішінде ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе жатқан өзіндік ерекше рецептері бар. Тағам банан жапырақтарының үстіне ұсынылып, асқа ерекше хош иіс береді.
14. Муссон маусымы жылды жаңбырлы және құрғақ екі кезеңге бөледі. Оңтүстік-батыс муссоны мамырдан қыркүйекке дейін батыс жағалауға мол ылғал әкеледі. Солтүстік-шығыс желі қазаннан қаңтарға дейін аралдың шығыс бөлігіне ықпал етеді. Ауа райы жағдайлары елдегі белгілі бір курорттарға барудың ең қолайлы уақытын айқындайды.
15. Тук-туктер қалалар мен ауылдардағы негізгі қоғамдық көлік түрлерінің бірі болып табылады. Бұл үш дөңгелекті таксилер автомобильдер мен мотоциклдердің тығыз қозғалысы арасында оңай жүреді. Жүргізушілер жолаушыларды жиі музыкамен немесе жергілікті көрікті жерлер туралы әңгімелерімен көңілдендіреді. Жолақы бағасын көлік қозғалысы басталмай тұрып алдын ала келісу қалыптасқан дәстүр болып саналады.
16. Қыста киттер мен дельфиндер арал жағалауларына жиі жақындайды. Мирисса мен Тринкомали теңіз алыптарын бақылауға арналған ең қолайлы орындардың бірі саналады. Көк киттердің ұзындығы отыз метрге дейін жетіп, қайықтағы бақылаушыларды ерекше таңғалдырады. Экскурсиялар әдетте таңертең ерте өткізіледі, өйткені сол кезде теңіз барынша тынық әрі мөлдір болады.
17. Жаңа жыл сәуір айында күнтізбелік күн қозғалысына және астрологиялық дәстүрлерге сәйкес атап өтіледі. Мереке арнайы тәтті тағамдар әзірлеумен және сәттілікке арналған ойындармен бірге өтеді. Адамдар жаңа киім киіп, монахтардың батасын алу үшін ғибадатханаларға барады. Отбасылық басқосулар аралдың әртүрлі өңірлерінде тұратын туыстарды бір дастарқан басына жинайды.
18. Сингал тілі үндіарий тілдері тобына жатады, бірақ өзіндік ерекше жазу жүйесіне ие. Тамил халқы тарихи тұрғыдан дравид тілдеріне жататын басқа тілді қолданады. Білімді азаматтардың басым бөлігі туристермен еркін қарым-қатынас жасау үшін ағылшын тілін жақсы меңгерген. Екі тілде жазылған жол көрсеткіштері мен маңдайшалар басқа елдерден келген қонақтарға қалаларда оңай бағдарлануға көмектеседі.
19. Теңіз тасбақалары оңтүстік жағалаудағы құмды жағажайларға тұрақты түрде жұмыртқа салады. Еріктілер ұяларды жыртқыштар мен заңсыз аулаушылардан қорғап, түрдің сақталуына үлес қосады. Оңалту орталықтары жараланған жануарларды мұхитқа қайта жібермес бұрын емдеп, күш жинауына көмектеседі. Тасбақа балапандарының жұмыртқадан шығуын көру жыл сайын экотуристер үшін ерекше әсерлі оқиғаға айналады.
20. Канди биі барабандардың ырғақты әуенін акробатикалық қимылдармен үйлестіреді. Өнерпаздар жарқын ұлттық киімдер киіп, мифология мен халық ауыз әдебиетіндегі оқиғаларды сахнада бейнелейді. Отпен өнер көрсету және жонглерлік қойылымның әсерлілігін арттырып, барлық жастағы көрермендердің назарын өзіне аударады. Бұл өнер мемлекеттік би мектептері мен мәдени фестивальдердің арқасында бүгінгі күнге дейін сақталып келеді.
21. Бамбараканда сарқырамасы елдегі ең биік сарқырама болып саналады және оның биіктігі екі жүз алпыс метрге жетеді. Ол қалың тропикалық ормандар мен тұман қоршаған таулы өңірде орналасқан. Сарқырамаға апаратын жол көркем ауылдар мен дәмдеуіш өсірілетін плантациялар арқылы өтеді. Құлап жатқан судың гүрілі табиғат әуесқойларын өзіне тартатын ерекше қуатты әсер қалыптастырады.
22. Перадения университеті өңірдегі ең көне әрі беделді жоғары оқу орындарының бірі болып есептеледі. Оның кампусы өткен ғасырлардағы ағылшын университет қалашықтарын еске түсіретін қыратты аймақта орналасқан. Студенттер ауыл шаруашылығынан бастап өнерге дейінгі әртүрлі мамандықтарды заманауи аудиторияларда меңгереді. Университет түлектері елдің үкіметі мен іскерлік саласында маңызды қызметтерді тұрақты түрде атқарады.
23. Ағаш қазықтардың үстінде отырып балық аулау Үнді мұхитының дәл осы өңірінде ғасырлар бойы қолданылып келе жатқан ерекше кәсіп саналады. Ер адамдар бамбук қазықтарының үстінде отырып, қармақтарын теңіздің жағалау толқындарына тастайды. Бұл тәсіл қайықтың көлеңкесімен балықты үркітпей аулауға мүмкіндік береді. Осындай балықшылардың суреттері әлемнің түкпір-түкпірінен келетін туристер үшін оңтүстік жағалаудың айрықша белгісіне айналған.
24. Удавалаве ұлттық саябағы қабыландар мен еріншек аюлардың мол популяцияларымен танымал. Джиппен ұйымдастырылатын сафари сирек кездесетін жануарларды табиғи саванна жағдайында көруге мүмкіндік береді. Мұнда құстар да өте көп кездеседі, олардың қатарында тотықұстар мен тауыс құстарының эндемик түрлері де бар. Тәжірибелі гидтер жыртқыштарды кездестіру мүмкіндігін арттыратын ең қолайлы бағыттарды жақсы біледі.
25. Каучук өндірісі шай мен дәмдеуіштерден бөлек ел экономикасында маңызды орын алады. Латекс таңертең ерте гевея ағашының қабығына ұқыпты тілік жасау арқылы жиналады. Осы шикізаттан автокөлік шиналары, медициналық бұйымдар және түрлі сапалы өнеркәсіптік өнімдер өндіріледі. Плантациялар ылғалды климаты қолайлы ойпатты өңірлердің едәуір бөлігін алып жатыр.

Шри-Ланка ежелгі қирандылардың арасында уақыт баяу ағатындай әсер қалдыратын ерекше мекен болып қала береді. Мұнда адам мен табиғат арасындағы үйлесім ата-бабадан қалған дәстүрлерге деген құрмет арқылы сақталады. Әрбір сапар осы көпқырлы әрі қонақжай аралдың жаңа қырларын аша түседі. Оның терең тыныштығы мен даналығын толық сезіну үшін бұл жерге қайта-қайта оралғың келеді.