Әрбір мемлекеттің тарихы ірі оқиғалармен ғана емес, ел тағдырына ықпал еткен тұлғалардың еңбегімен де қалыптасады. Кейбір мемлекет қайраткерлері өздерінің батылдығы, адалдығы және туған жеріне деген жанашырлығы арқылы халық жадында сақталады. Қазақстан тарихындағы сондай көрнекті тұлғалардың бірі – Жұмабек Тәшенов. Оның есімі ХХ ғасырдың маңызды кезеңдерімен тығыз байланысты, ал атқарған істері бүгінгі күні де үлкен құрметке ие. Осы мақалада біз Сіздер үшін Жұмабек Тәшенов туралы 20 қызықты әрі танымдық мәлімет жинадық.
- Жұмабек Ахметұлы Тәшенов 1915 жылы қазіргі Ақмола облысының аумағында дүниеге келген. Оның балалық шағы ел өміріндегі күрделі өзгерістер кезеңімен тұспа-тұс келді. Болашақ мемлекет қайраткері қарапайым қазақ отбасында тәрбиеленді.
- Жастық шағы кеңестік басқару жүйесінің қалыптасу дәуірінде өтті. Ол ерте кезден-ақ ұйымдастырушылық қабілетін көрсете білді. Бұл қасиет кейін қызметтік жолында үлкен көмек болды.
- Еңбек жолын қарапайым қызметтерден бастаған. Жауапкершілігі мен табандылығының арқасында біртіндеп жоғары лауазымдарға көтерілді. Мұндай жетістікке сол кезеңде кез келген адам жете бермейтін.
- Тәшенов Қазақстанның әртүрлі мемлекеттік құрылымдарында қызмет атқарды. Ол облыстық деңгейде де, республикалық деңгейде де басшылық қызметтерде болды. Соның арқасында елдің түрлі өңірлеріндегі мәселелерді жақсы білді.
- Оның өмірбаянындағы ең маңызды кезеңдердің бірі – Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметі. Бұл лауазымды ол 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында атқарды. Сол уақытта республиканың дамуына қатысты маңызды шешімдер қабылданды.
- Жұмабек Тәшенов берік ұстанымдарымен танылған тұлға болды. Ол қиын жағдайларда да өз пікірін қорғаудан тайынбаған. Бұл қасиеті оның қызметінде бірнеше рет байқалды.
- Мемлекет қайраткері Қазақстанның аумақтық тұтастығын қорғаудағы рөлімен ерекше танымал. 1960-жылдардың басында республиканың солтүстік облыстарының бір бөлігін басқа одақтас республикаға беру мәселесі көтерілген. Тәшенов мұндай бастамаларға батыл түрде қарсы шыққан.
- Замандастарының естеліктеріне қарағанда, ол өз көзқарасын КСРО басшылығы алдында ашық айтқан. Сол кездегі саяси жағдайды ескерсек, мұндай әрекет үлкен ерлік талап ететін. Сондықтан оның есімі ұлттық мүддені қорғаумен жиі байланыстырылады.
- Көптеген тарихшылар Тәшеновтің ұстанымы Қазақстанның қазіргі шекарасын сақтап қалуға ықпал етті деп есептейді. Бұл мәселе әлі де зерттеліп жатқанымен, оның еңбегі кеңінен мойындалады. Тәуелсіздік жылдарында бұл қызметіне жоғары баға берілді.
- Жұмабек Тәшенов ауыл шаруашылығының дамуына ерекше көңіл бөлген. Ол аграрлық саланың республика экономикасындағы маңызын жақсы түсінді. Сондықтан көптеген шешімдер ауылдық өңірлерді қолдауға бағытталды.
- Қайраткер білім беру мәселелеріне де үлкен мән берген. Ол білікті мамандар даярлауды мемлекеттің басты міндеттерінің бірі деп санаған. Мұндай көзқарас сол кездегі қоғамның қажеттіліктеріне сай келді.
- Тәшенов ұлттық мәдениетті қолдаған тұлғалардың қатарында болды. Қазақ халқының тарихи мұрасы мен дәстүрлерін сақтауға бейжай қарамаған. Бұл ұстанымы оны өз дәуіріндегі көптеген басшылардан ерекшелендірді.
- Замандастары оның талапшылдығын жиі атап өткен. Сонымен қатар қарапайым адамдармен еркін сөйлесе алатын қасиеті болған. Мұндай үйлесім сирек кездеседі.
- Саяси көзқарастардағы келіспеушіліктерден кейін оның қызметтік жолында өзгерістер болды. Соған қарамастан ол жауапты қызметтерде жұмысын жалғастырды. Қандай жағдайда да белсенді өмірлік ұстанымын сақтап қалды.
- Мемлекет қайраткері әріптестері арасында үлкен құрметке ие болды. Көпшілік оның адалдығы мен принципшілдігін жоғары бағалады. Бұл қасиеттер беделінің артуына ықпал етті.
- Тәуелсіз Қазақстанда Тәшеновтің тұлғасына деген қызығушылық айтарлықтай өсті. Тарихшылар оның қызметін және ел дамуына қосқан үлесін тереңірек зерттей бастады. Соның нәтижесінде көптеген деректер кеңінен танылды.
- Жұмабек Тәшеновтің есімімен Қазақстанның әртүрлі қалаларындағы көшелер аталған. Кейбір білім беру мекемелері мен қоғамдық нысандар да оның атын иеленген. Осылайша мемлекет қайраткерінің есімі ұлықталып келеді.
- Оның өмірі мен қызметі туралы көптеген кітаптар мен ғылыми зерттеулер жазылған. Авторлар қабылдаған шешімдері мен тарихи рөлін жан-жақты талдайды. Бұл еңбектер Қазақстан тарихын тереңірек түсінуге көмектеседі.
- Көптеген қазақстандықтар үшін Тәшенов азаматтық жауапкершіліктің және елге адал қызмет етудің үлгісі болып саналады. Оның әрекеттері мемлекеттік мүддені қорғаудың жарқын мысалы ретінде жиі айтылады. Әсіресе батылдығы мен табандылығы жоғары бағаланады.
- Бүгінде Жұмабек Тәшенов Қазақстанның ХХ ғасырдағы көрнекті тұлғаларының бірі ретінде танылады. Оның есімі тек мемлекеттік қызметпен ғана емес, республиканың мүддесін қорғаумен де байланысты. Сондықтан халық жадында ерекше орын алады.
Жұмабек Тәшенов Қазақстан тарихында терең із қалдырған мемлекет қайраткерлерінің бірі болып саналады. Оның өмір жолы бір адамның ұстанымы мен батылдығы тұтас елдің тағдырына әсер ете алатынын көрсетеді. Бұл тұлғаның қызметі бүгінгі күні де тарихшылар мен қоғамның қызығушылығын тудырып келеді. Сол себепті Жұмабек Тәшенов есімі Қазақстанның ең құрметті тарихи қайраткерлерінің қатарында қала береді.
