Мерекелер адамдарға дәстүрлерді сақтауға, отбасылық байланыстарды нығайтуға және мәдени мұраны кейінгі ұрпаққа жеткізуге көмектеседі. Кейбір мерекелердің тарихы ғасырлар тереңінен бастау алады және ерекше мағынаға ие. Әлемдегі ең жарқын әрі танымал мерекелердің бірі – Дивали. Бұл мереке жарықпен, үмітпен, жақсылықпен және рухани жаңарумен байланысты. Осы мақалада сіздер үшін Дивали туралы 30 қызықты әрі танымдық дерек жинадық.
- Дивалиді жиі «Жарық мерекесі» деп атайды. Мұндай атау мереке кезінде жағылатын көптеген шамдар мен майшамдарға байланысты шыққан. Жарық жақсылықтың жамандықты жеңуін бейнелейді деп есептеледі. Сондықтан шамдар мерекенің басты белгісіне айналған.
- «Дивали» атауы санскрит тіліндегі «дипавали» сөзінен шыққан. Оның мағынасы «шамдардың қатары» дегенді білдіреді. Бұл атау мерекенің негізгі дәстүрлерінің бірін сипаттайды. Көптеген үйлер мен көшелерде жанып тұрған шамдардың ұзын қатарын көруге болады.
- Дивали индуизмдегі ең маңызды мерекелердің бірі болып саналады. Сонымен қатар оны Оңтүстік Азиядағы басқа да кейбір діни қауымдар атап өтеді. Осы ерекшелік мерекенің мәдени маңызын арттырған. Ол әртүрлі дәстүрлерді ұстанатын адамдарды біріктіреді.
- Мерекенің нақты күні жыл сайын өзгеріп отырады. Ол ай күнтізбесі бойынша анықталады. Әдетте Дивали қазан немесе қараша айларында өтеді. Сондықтан оның күні әр жылы әртүрлі болады.
- Көптеген өңірлерде Дивали бір күнмен шектелмейді. Көбіне мерекелеу бес күнге созылады. Әр күннің өзіндік мағынасы мен рәсімдері бар. Сол себепті мереке өте мазмұнды өтеді.
- Дивалидің басты идеяларының бірі – жарықтың қараңғылықты жеңуі. Бұл ұғым рухани және адамгершілік мәнге ие. Адамдар оны әділдік пен даналықтың жеңісі ретінде қабылдайды. Сондықтан оның мағынасы көпшілікке түсінікті.
- Көптеген индуистер бұл мерекені Раманың ұзақ қуғыннан кейін өз патшалығына оралуымен байланыстырады. Аңыз бойынша тұрғындар оны қарсы алу үшін шамдар жаққан. Бұл оқиға мерекенің шығу тегі туралы ең танымал нұсқалардың бірі болып саналады. Ол үнді мәдениетінде маңызды орын алады.
- Дивали қарсаңында адамдар үйлерін мұқият тазалайды. Бөлмелер, аулалар және кіреберістер түрлі әшекейлермен безендіріледі. Тазалық береке әкеледі деген сенім бар. Сондықтан дайындық ертерек басталады.
- Мерекеде Лакшми құдайына ерекше құрмет көрсетіледі. Көптеген адамдар оның құрметіне арнайы дұғалар оқиды. Дәстүр бойынша ол байлық пен сәттіліктің қамқоршысы болып саналады. Сол себепті көптеген отбасылар оны қадірлейді.
- Дивали кезінде жаңа киім кию дәстүрге айналған. Адамдар әдемі әрі жарқын киімдерді таңдайды. Бұл жаңаруды және жаңа кезеңнің басталуын білдіреді. Әсіресе балалар бұл күнді асыға күтеді.
- Көптеген қалалар мен елді мекендерде отшашулар ұйымдастырылады. Түрлі түсті жарқылдар түнгі аспанды жарықтандырады. Көпшілік үшін бұл мерекенің ең қызықты бөлігі болып саналады. Алайда соңғы жылдары оның қоршаған ортаға әсері жиі талқылануда.
- Дивали кезінде туыстар мен достарға сыйлық беру дәстүрі бар. Адамдар тәттілер, естелік бұйымдар немесе пайдалы заттар сыйлайды. Мұндай әдет қарым-қатынасты нығайтуға көмектеседі. Сондықтан сыйлық алмасу маңызды орын алады.
- Тәтті тағамдар мерекенің ажырамас бөлігі саналады. Оларды үйде дайындайды немесе арнайы дүкендерден сатып алады. Дәмділер қонақтарға, көршілерге және туыстарға ұсынылады. Бұл мерекелік көңіл күйді күшейтеді.
- Ранголи деп аталатын түрлі түсті өрнектер ерекше танымал. Олар үйдің алдында немесе еденде жасалады. Мұндай суреттер түрлі түсті ұнтақтан, гүл күлтелерінен немесе күріштен құрастырылады. Әр өрнек бақыт пен берекенің белгісі ретінде қабылданады.
- Үндістанда Дивали ресми мереке болып табылады. Осы кезеңде көптеген мекемелер мен кәсіпорындар жұмысын тоқтатады. Адамдар уақытын отбасымен өткізуге тырысады. Сондықтан қалаларда ерекше атмосфера қалыптасады.
- Бұл мереке тек Үндістанда ғана емес, басқа елдерде де кеңінен атап өтіледі. Оның ішінде Непал, Шри-Ланка, Малайзия және Сингапур бар. Сонымен қатар әлемнің әртүрлі бөліктеріндегі үнді қауымдары да оны тойлайды. Осылайша Дивали халықаралық маңызға ие болды.
- Кейбір кәсіпкерлер Дивали кезеңін жаңа бастамалар үшін қолайлы уақыт деп санайды. Осы күндері жаңа жобалар іске қосылып, келісімдер жасалады. Мұндай дәстүр молшылық туралы түсініктермен байланысты. Әсіресе сауда саласында кең таралған.
- Көптеген отбасылар үшін бұл мереке туыстармен қауышудың жақсы мүмкіндігі болып табылады. Адамдар жақындарымен кездесу үшін ұзақ жол жүреді. Осындай басқосулар отбасылық байланыстарды нығайтады. Сондықтан Дивали ерекше маңызға ие.
- Кейбір аймақтарда мереке кезінде басқа мифологиялық оқиғалар да еске алынады. Дәстүрлер өңірге байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Осы себепті Дивалидің көптеген жергілікті ерекшеліктері бар. Олардың әрқайсысы белгілі бір мәдениетті көрсетеді.
- Дайындық жұмыстары бірнеше апта бұрын басталады. Дүкендер сәнделіп, көшелер шамдармен безендіріледі. Сыйлықтар мен әшекейлерге сұраныс айтарлықтай артады. Бұл кезең көптеген кәсіпорындар үшін ең белсенді уақыттардың бірі болып саналады.
- Дәстүрлі шамдар көбіне саздан жасалады. Олар дия деп аталады. Ішіне май құйылып, білте салынады. Кешке қарай олар мерекенің құрметіне жағылады.
- Кейбір өңірлерде Дивали жаңа қаржылық жылдың басталуымен сәйкес келеді. Сондықтан көптеген кәсіпорындар осы уақытта өткен кезеңнің қорытындысын шығарады. Сонымен қатар жаңа есеп кітаптары ашылады. Бұл дәстүр бірнеше ұрпақ бойы сақталып келеді.
- Мереке кезінде қайырымдылық шаралары жиі өткізіледі. Көптеген адамдар мұқтаж жандарға көмек көрсетеді. Мұндай әрекеттер мейірімділік пен жанашырлықтың белгісі болып саналады. Олар мерекенің негізгі құндылықтарына сәйкес келеді.
- Ірі қалаларда мәдени іс-шаралар ұйымдастырылады. Концерттер, театр қойылымдары және түрлі фестивальдер өткізіледі. Бұл шараларға көп адам қатысады. Соның арқасында мерекелік көңіл күй барлық жерде сезіледі.
- Отбасылық дастарқан Дивалидің маңызды бөлігі болып табылады. Бірнеше буын өкілдері бір үстел басына жиналады. Адамдар жаңалықтарымен бөлісіп, бірге уақыт өткізеді. Осындай сәттер ерекше бағаланады.
- Балалар үшін Дивали жылдың ең күтілетін мерекелерінің бірі саналады. Оларды сыйлықтар, тәттілер және түрлі әшекейлер қуантады. Көптеген балалар мерекелік безендіруге қатысады. Осылайша олар өз мәдениетінің дәстүрлерімен танысады.
- Қазіргі технологиялар да мерекелеуде өз орнын тапқан. Дәстүрлі шамдармен қатар электр шамдары мен жарық безендірулері пайдаланылады. Олар әсерлі жарық көріністерін жасауға мүмкіндік береді. Соған қарамастан көне дәстүрлер сақталып келеді.
Дивали – жай ғана әсем мереке емес, Оңтүстік Азия халықтарының мәдени мұрасының маңызды бөлігі. Оның дәстүрлері ұрпақтар арасындағы байланысты сақтауға және отбасылық құндылықтарды нығайтуға көмектеседі. Бұл мереке адамдарға мейірімділік, өзара көмек және ішкі жарықтың маңызын еске салады. Сондықтан Дивали әлемнің көптеген елдерінде ерекше құрметке ие болып келеді.
