Өнер тарихында адамзаттың шығармашылыққа деген көзқарасын өзгерткен көптеген көрнекті тұлғалар болған. Кейбір шеберлер шынайы бейнелеу өнерімен танылса, енді біреулері жаңа идеялар мен ерекше тәсілдер арқылы даңққа бөленді. Солардың қатарында XX ғасырдың ең ерекше суретшілерінің бірі – Сальвадор Дали бар. Оның есімі бүгінде шексіз қиялдың, батыл тәжірибелердің және өзгеше ойлаудың символына айналған. Осы мақалада біз Сіздер үшін Сальвадор Дали туралы 30 қызықты әрі танымдық мәлімет жинадық.
- Сальвадор Дали 1904 жылғы 11 мамырда Испанияның Фигерас қаласында дүниеге келген. Кейін бұл қала суретшінің шығармашылық мұрасымен тығыз байланысты болды. Бүгінде мұнда әйгілі театр-мұражай орналасқан.
- Болашақ суретші өзінен бұрын қайтыс болған ағасының есімін алған. Ата-анасы оны қайтыс болған баланың жалғасы ретінде қабылдаған. Бұл жағдай оның дүниетанымына елеулі әсер етті.
- Дали бала кезінен сурет салуға қызыққан. Жақындары оның ерекше қабілетін ерте байқаған. Жасөспірім шағында-ақ күрделі жұмыстар жасай бастаған.
- Алғашқы көрмесін ол жас кезінде туған қаласында ұйымдастырған. Бұл оның шығармашылық жолындағы маңызды қадамдардың бірі болды. Көрме жас суретшінің талантын көпшілікке танытты.
- Дали Мадридтегі Сан-Фернандо көркемөнер академиясында білім алған. Алайда оқытушылармен қарым-қатынасы әрдайым оңай болмаған. Ерекше мінезі мен көзқарастары оның оқуын аяқтауына кедергі келтірді.
- Жас кезінде ол режиссёр Луис Бунюэльмен және ақын Федерико Гарсиа Лоркамен танысқан. Бұл таныстықтар оның шығармашылық дамуына әсер етті. Өнер адамдарының ортасы өзіндік стилін қалыптастыруға көмектесті.
- Дали сюрреализм бағытының ең танымал өкілдерінің бірі саналады. Бұл бағыт түстерді, армандарды және санадан тыс бейнелерді көрсетуге ұмтылды. Оның көптеген әйгілі туындылары дәл осы бағытта жазылған.
- Суретшінің ең танымал картиналарының бірі – «Жадтың тұрақтылығы». Бұл шығармадағы балқып тұрған сағаттар бүкіл әлемге белгілі. Картина сюрреализмнің басты белгілерінің біріне айналды.
- Далиның сурет салу шеберлігі өте жоғары болған. Ол ең қиялға толы көріністерді де шынайы дәлдікпен бейнелей алған. Осы ерекшелік оның шығармаларын өзгелерден айқындап тұрды.
- Суретші жұртшылық назарын аударуды жақсы көрген. Ол ерекше әрекеттер жасап, тосын көріністер ұйымдастырған. Мұндай мінезі оның танымалдылығын арттыра түсті.
- Далидың жоғары қарай ширатылған мұрты оның басты белгілерінің біріне айналды. Ол сыртқы келбетіне ерекше мән берген. Кейін бұл мұрт суретшінің символы ретінде қабылданды.
- Дали тек кескіндемемен ғана шектелмеген. Ол мүсін жасау, графика, дизайн және әдебиетпен де айналысқан. Осындай жан-жақтылық оның шығармашылық ауқымын кеңейтті.
- Суретші кинематография саласында да еңбек еткен. Луис Бунюэльмен бірге «Андалуз иті» фильмін жасауға қатысқан. Бұл туынды сюрреалистік киноның классикалық үлгілерінің бірі болып саналады.
- Далидың өміріндегі ең маңызды адам – Гала болған. Ол суретшінің жары, шабыт көзі әрі сенімді серігі еді. Көптеген туындылар дәл осы әйелге арналған.
- Гала бейнесі суретшінің ондаған картинасында кездеседі. Ол көптеген жылдар бойы оның негізгі музасы болып қалды. Бұл әйел Далидың шығармашылығына үлкен ықпал етті.
- Дали ғылымға қызығушылық танытқан. Әсіресе физика мен математика саласындағы жаңалықтар назарын аударған. Кейбір ғылыми идеялар оның шығармаларында көрініс тапқан.
- Ядролық физиканың дамуы суретшінің кейінгі жұмыстарына әсер етті. Ол атомдар мен материя құрылымына қатысты бейнелерді жиі қолдана бастады. Мұндай туындылар ертеректегі жұмыстарынан ерекшеленеді.
- Дали көптеген кітаптарға иллюстрациялар жасаған. Олардың арасында әлем әдебиетінің классикалық шығармалары да бар. Оның суреттері ерекше әрі бірден танылатын мәнермен ерекшеленді.
- Суретші жарнама жобаларына да қатысқан. Ол әртүрлі компаниялармен жұмыс істеген. Бұл өнерді кең аудиторияға жақындатуға мүмкіндік берді.
- 1969 жылы Дали әйгілі Chupa Chups тәттісінің логотипін жасаған. Бұл таңба бүгінгі күнге дейін қолданылады. Қызығы, суретші оны бірнеше сағаттың ішінде әзірлеген.
- Дали ерекше жануарларды ұстағанды ұнатқан. Оның сүйікті жануарларының бірі Бабу есімді оцелот болған. Бұл сирек аң суретшіні көпшілік алдында жиі ертіп жүрген.
- Суретші бірнеше кітап жазған. Онда ол өмірі, көзқарастары және шығармашылығы туралы баяндаған. Бұл еңбектер оның тұлғасын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді.
- Фигерас қаласында орналасқан театр-мұражай Далидың бақылауымен салынған. Ол бұл орынды өз шығармашылығының маңызды бөлігі ретінде қарастырған. Қазір мұражай Испаниядағы ең танымал мәдени нысандардың бірі саналады.
- Дали мұражайды жеке өнер туындысына айналдыруға тырысқан. Оның ішкі көрінісі көптеген тосын элементтерге толы. Әрбір зал суретшінің ерекше қиялын көрсетеді.
- Дали өте еңбекқор адам болған. Ерекше мінезіне қарамастан, ол күн сайын шығармашылықпен айналысқан. Соның арқасында мыңдаған туынды қалдырды.
- Суретші әзіл-қалжыңды жақсы көрген. Ол күтпеген ойлар айтып, ерекше пікірлер білдірген. Көптеген сөздері кейін қанатты тіркестерге айналды.
- Далидың еңбектері әлемнің ірі мұражайларында сақтаулы тұр. Оларды Еуропада, Америкада және басқа құрлықтарда көруге болады. Оның шығармашылығына деген қызығушылық әлі де жоғары.
- Суретші заманауи өнердің дамуына үлкен әсер етті. Оның идеялары көптеген суретшілерді, дизайнерлерді және кинематографистерді шабыттандырды. Көптеген шығармашылық тұлғалар оның ықпалын мойындаған.
- Сальвадор Дали 1989 жылы туған қаласы Фигераста қайтыс болды. Оның өмірден өтуі өнер әлемі үшін маңызды оқиға болды. Алайда қалдырған мұрасы әлі күнге дейін өмір сүріп келеді.
- Қайтыс болғанына қарамастан, Дали есімі әлемдегі ең танымал суретшілердің қатарында қала береді. Оның картиналары, мүсіндері мен идеялары жаңа ұрпақтың қызығушылығын тудыруда. Мұндай ұзаққа созылған ықпал өте аз өнер иесіне бұйырады.
Сальвадор Дали – ерекше қиялы мен батыл шығармашылық көзқарасының арқасында өнер тарихында өшпес із қалдырған тұлға. Оның туындылары шындық пен арманның шекарасын жаңа қырынан көрсетуге мүмкіндік берді. Суретшінің өмірі де, шығармашылығы да бүгінгі күнге дейін адамдарды таңғалдырып келеді. Сондықтан Дали әлемдік өнердің ең жарқын әрі есте қаларлық тұлғаларының бірі болып қала береді.
