Компьютерлер қазіргі өмірдің ажырамас бөлігіне айналды. Олар адамдарға жұмыс істеуге, білім алуға, қарым-қатынас жасауға, өнер туындыларын жасауға, ғылыми зерттеулер жүргізуге және күрделі техникалық жүйелерді басқаруға көмектеседі. Салыстырмалы түрде қысқа уақыт ішінде есептеу техникасы тұтас бір бөлмені алып тұрған алып құрылғылардан жұмыс үстеліне, тіпті қалтаға сыйып кететін шағын құрылғыларға дейін дамыды. Бұл саланың даму тарихы таңғаларлық жаңалықтарға, инженерлік жетістіктерге және қызықты деректерге толы. Бұл мақалада біз Сіздер үшін компьютерлер туралы 30 қызықты әрі танымдық мәліметті жинақтадық.
- «Компьютер» сөзі ағылшын тіліндегі «to compute» етістігінен шыққан. Оның мағынасы «есептеу» дегенді білдіреді. Бастапқыда бұл атау негізінен математикалық есептеулер жүргізуге арналған құрылғыларға қолданылған.
- Алғашқы электрондық есептеу машиналары өте үлкен болған. Оларды орналастыру үшін қуатты электрмен жабдықтау және салқындату жүйелері бар арнайы ғимараттар қажет еді.
- Ең танымал алғашқы компьютерлердің бірі ENIAC болды. Оның салмағы 27 тоннадан асып, шамамен 170 шаршы метр аумақты алып жатқан.
- Қазіргі смартфондардың есептеу қуаты өткен ғасырдағы көптеген алғашқы электрондық машиналардан әлдеқайда жоғары. Соған қарамастан ол алақанға оңай сыйып, әлдеқайда аз электр қуатын тұтынады.
- Кез келген компьютердің жұмысы екілік санау жүйесіне негізделген. Құрылғыдағы барлық ақпарат нөлдер мен бірліктердің тізбегі түрінде сақталып, өңделеді.
- Орталық процессорды көбіне компьютердің «миы» деп атайды. Дәл осы бөлік негізгі есептеулерді орындайды және қалған құрамдас бөліктердің жұмысын басқарады.
- Жедел жады ақпаратты уақытша сақтау үшін пайдаланылады. Құрылғы өшірілгеннен кейін онда сақталған деректер әдетте жойылады.
- Файлдар қатқыл диск немесе басқа жинақтауыштарда тұрақты сақталады. Қазіргі кезде дәстүрлі қатқыл дискілермен қатар жылдамырақ твердотелді жинақтауыштар да кеңінен қолданылады.
- Алғашқы компьютерлік тінтуірлер ағаштан жасалған. Бүгін бұл таңғаларлық көрінгенімен, алғашқы үлгілердің бірі дәл осындай болған.
- «Тінтуір» атауы құрылғының ұзын сымының құйрыққа ұқсайтындығына байланысты пайда болды. Кейін толықтай сымсыз үлгілер де шығарылды.
- Алғашқы мониторлар тек мәтінді ғана көрсете алатын. Түрлі түсті экрандар кейінірек пайда болып, біртіндеп қалыпты стандартқа айналды.
- Қазіргі бейнекарталар секундына миллиардтаған есептеу орындай алады. Сондықтан олар ойындар үшін ғана емес, ғылыми зерттеулерде, кескіндерді өңдеуде және жасанды интеллект саласында да пайдаланылады.
- Компьютер бағдарламалық жасақтамасыз жұмыс істей алмайды. Ең қуатты құрылғының өзі тиісті бағдарламаларсыз пайдалы міндеттерді орындай алмайды.
- Алғашқы қатқыл дискілердің сыйымдылығы қазіргі өлшеммен өте аз болған. Соған қарамастан олардың көлемі бүгінгі жинақтауыштардан бірнеше есе үлкен еді.
- Қазіргі кезде бір гигабайт жады аса үлкен көлем болып саналмайды. Ал бірнеше онжылдық бұрын мұндай көлем өте көп құжатты сақтауға жеткілікті болатын.
- Алғашқы дербес компьютерлер 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында кең тарала бастады. Дәл сол кезеңде есептеу техникасы қарапайым пайдаланушылар үшін қолжетімді бола түсті.
- Ноутбуктер үстелдік компьютерлерден кейінірек пайда болды. Олардың кең таралуына электрондық бөлшектердің кішіреюі мен аккумуляторлардың жетілдірілуі ықпал етті.
- Қазіргі компьютерлер бір уақытта көптеген тапсырманы қатар орындай алады. Пайдаланушы құжатпен жұмыс істеп, бейне көріп және интернет арқылы байланыс жасай алады.
- Көптеген суперкомпьютер мыңдаған жеке есептеу торабынан тұрады. Осындай жүйелердің бірлескен жұмысы өте күрделі есептерді шешуге мүмкіндік береді.
- Суперкомпьютерлер ауа райын болжауға, климатты модельдеуге, ғарышты зерттеуге және жаңа дәрі-дәрмек әзірлеуге пайдаланылады. Мұндай техникасыз көптеген ғылыми зерттеу мүмкін болмас еді.
- Салқындату жүйесі компьютердің тұрақты жұмысында маңызды рөл атқарады. Қызып кету өнімділікті төмендетіп, бөлшектердің қызмет ету мерзімін қысқартуы мүмкін.
- Кейбір қазіргі процессорларда миллиардтаған транзистор орналасқан. Дәл осы өте кішкентай элементтер логикалық операцияларды аса жоғары жылдамдықпен орындайды.
- Пернетақта ақпарат енгізудің негізгі құрылғыларының бірі болып қала береді. Сенсорлық экрандардың кең таралғанына қарамастан, мәтін теру кезінде ол әлі де кеңінен қолданылады.
- Компьютерлік графика тек кино мен бейнеойындарда ғана қолданылмайды. Оны сәулетшілер, инженерлер, дәрігерлер және дизайнерлер де белсенді пайдаланады.
- Қазіргі көптеген автомобильдің ішінде ондаған компьютер орнатылған. Олар қозғалтқышты, тежеу жүйесін, қауіпсіздік құрылғыларын және басқа да маңызды қызметтерді басқарады.
- Компьютерлер ғарыш аппараттарының жұмысында да маңызды орын алады. Олар жабдықтарды басқаруға, ғылыми мәліметтерді өңдеуге және Жермен байланысты қамтамасыз етуге көмектеседі.
- Жасанды интеллекттің дамуы есептеу қуатының айтарлықтай артуының арқасында мүмкін болды. Қазіргі компьютерлер қысқа уақыт ішінде орасан зор көлемдегі ақпаратты өңдей алады.
- Соңғы бірнеше онжылдықта есептеу техникасының өнімділігі бірнеше есе артты. Сонымен қатар құрылғылардың көлемі айтарлықтай кішірейді.
- Инженерлер жыл сайын энергияны үнемдейтін жаңа процессорлар мен жинақтауыштарды жасап келеді. Бұл электр қуатын аз жұмсауға және жұмыс жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді.
- Компьютерлер үздіксіз дамып, адам өмірінің барлық дерлік саласында жаңа мүмкіндіктер ашып келеді. Олар ғылымның, білімнің, медицинаның, өнеркәсіптің және күнделікті тіршіліктің ең маңызды құралдарының біріне айналды.
Компьютерлер қазіргі әлемді түбегейлі өзгертті және технологиялардың дамуына әлі де зор ықпал етіп келеді. Олар жыл сайын жылдамырақ, ықшамырақ әрі мүмкіндігі кең құрылғыларға айналуда. Бүгінде есептеу техникасынсыз күнделікті өмірді елестету қиын, өйткені ол барлық дерлік салада қолданылады. Сондықтан компьютерлердің болашақтағы дамуы адамзатқа жаңа мүмкіндіктер ашатыны сөзсіз.
