Адамзат тарихында ғасырлар бойы өркендеп, көптеген өркениеттердің дамуына ықпал еткен қалалар аз емес. Олардың бір бөлігі сауда орталығы ретінде танылса, енді бірі рухани өмірдің маңызды тірегіне айналды. Осындай ерекше мекендердің қатарында Түркістанның орны бөлек. Бұл көне шаһар қазақ халқының мәдениетімен, тарихымен және рухани мұрасымен тығыз байланысты. Осы мақалада біз Сіздер үшін Түркістан туралы 20 қызықты әрі танымдық мәлімет жинадық.
- Түркістан Қазақстандағы ең көне қалалардың бірі саналады. Археологиялық зерттеулер бұл өңірде адамдардың өте ерте кезеңдерден бастап қоныстанғанын көрсетеді. Қолайлы орналасуы оның дамуына үлкен мүмкіндік берген.
- Ежелгі дәуірлерде шаһар Ясы атауымен белгілі болған. Ортағасырлық жылнамалар мен жазбаларда дәл осы атау кездеседі. Қазіргі атауы кейінірек кең таралған.
- Қаланың маңынан Ұлы Жібек жолының маңызды бағыттары өткен. Керуендер арқылы түрлі тауарлар, білім мен мәдени дәстүрлер жеткізіліп отырған. Соның арқасында өңір қарқынды дамыған.
- Түркістанның әлемге танылуына Қожа Ахмет Ясауи кесенесі үлкен үлес қосты. Бұл сәулет туындысы Әмір Темірдің бұйрығымен салынған. Ғимарат бүгінге дейін өз көркі мен ауқымын сақтап келеді.
- Қожа Ахмет Ясауи түркі дүниесіндегі көрнекті рухани қайраткер болған. Оның еңбектері мен тағылымдары көптеген халықтарға ықпал етті. Сол себепті әулиенің есімі ғасырлар бойы құрметпен аталып келеді.
- Кесене ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Мұндай мәртебе ескерткіштің адамзат мәдениеті үшін ерекше құндылығын білдіреді. Нысан халықаралық деңгейде қорғалады.
- Ғимараттағы алып күмбез Орта Азиядағы ең ірі кірпіш күмбездердің бірі болып есептеледі. Оның көлемі сәулетшілердің жоғары шеберлігін көрсетеді. Құрылыстың күрделілігі өз дәуірі үшін үлкен жетістік болған.
- Түркістан ұзақ уақыт бойы қазақ даласының рухани орталығы қызметін атқарды. Мұнда ғалымдар, ақындар және діни қайраткерлер жиналған. Қала білім мен мәдениеттің маңызды ошағына айналған.
- Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің маңында көптеген қазақ хандары жерленген. Бұл дәстүр мекеннің айрықша мәртебесін айқын көрсетеді. Билеушілер үшін мұнда мәңгілік тыныс табу үлкен құрмет саналған.
- Сол тұлғалардың қатарында Абылай хан да бар. Ол қазақ мемлекеттілігін нығайтуға зор үлес қосқан. Ел тарихындағы маңызды қайраткерлердің бірі ретінде белгілі.
- Тарихи кешен тек кесенемен шектелмейді. Оның аумағында көне моншалар мен басқа да сәулет ескерткіштері орналасқан. Олар өткен заманның тұрмыс-тіршілігі туралы құнды мәлімет береді.
- Қала төңірегінен көптеген археологиялық нысандар табылған. Мамандар ежелгі қоныстардың, шеберханалардың және қорғандардың іздерін зерттеп келеді. Әрбір жаңалық аймақтың өткенін тереңірек тануға мүмкіндік береді.
- XXI ғасырда Түркістан жаңа даму кезеңіне қадам басты. Мұнда заманауи ғимараттар мен қоғамдық кеңістіктер салынуда. Сонымен қатар тарихи мұраны сақтау жұмыстары да қатар жүргізілуде.
- 2018 жылы шаһар Түркістан облысының әкімшілік орталығы мәртебесіне ие болды. Осы өзгерістен кейін өңірдің маңызы бұрынғыдан да арта түсті. Инфрақұрылымды жаңғырту бағытындағы жобалар жедел қолға алынды.
- Бұл өңірдің климаты құрғақ әрі жылы болып келеді. Жаз айларында ауа температурасы жоғары деңгейге көтеріледі. Қыс мезгілі салыстырмалы түрде жұмсақ өтеді.
- Қалада халықаралық әуежай жұмыс істейді. Соның арқасында туристер мен зияратшылардың келуі жеңілдеді. Көлік қатынасының жақсаруы туризмнің дамуына оң әсер етті.
- Заманауи нысандардың ішінде «Керуен-Сарай» кешені ерекше орын алады. Оның сәулеттік келбеті шығыс дәстүрлерінен шабыт алған. Бүгінде бұл орын келушілер арасында кеңінен танымал.
- Түркістанды өткен мен бүгін тоғысқан мекен деп жиі атайды. Көне ескерткіштер жаңа ғимараттармен үйлесімді қатар орналасқан. Осындай ерекшелік қаланың өзіндік келбетін қалыптастырады.
- Жыл сайын мұнда әлемнің әр түкпірінен мыңдаған адам келеді. Біреулерді тарихи мұра қызықтырса, енді біреулер рухани құндылықтарды тануға ұмтылады. Қонақтардың көп болуы жергілікті экономиканың дамуына ықпал етеді.
- Түркістанның маңызы бір өңірдің шеңберімен ғана шектелмейді. Ол қазақ халқының тарихи жадының маңызды бөлігіне айналған. Сонымен қатар бүкіл түркі әлемі үшін ерекше мәнге ие мәдени орталық болып саналады.
Түркістан – сан ғасырлық тарих пен рухани құндылықтарды сақтап қалған бірегей қала. Оның бай мұрасы қазақ мәдениетінің қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Бүгінде көне шаһар жаңарып, заманауи келбетке ие бола отырып, өз тарихи болмысын жоғалтпай келеді. Сондықтан бұл мекен Қазақстанның ғана емес, бүкіл түркі дүниесінің мақтанышына айналған.
