Адамзат әрдайым Ғаламның құпияларын ашуға ұмтылған ғалымдарға ерекше құрметпен қараған. Осындай зерттеушілердің арқасында уақыт, кеңістік және табиғат заңдары туралы түсінігіміз кеңейе түсті. XX және XXI ғасырлардың ең танымал ғалымдарының бірі Стивен Хокинг болды. Оның еңбектері қазіргі космологияның дамуына зор ықпал етті. Бұл мақалада біз сіздер үшін Стивен Хокинг туралы 30 қызықты әрі танымдық дерек жинадық.
- Стивен Хокинг 1942 жылдың 8 қаңтарында Англияның Оксфорд қаласында дүниеге келген. Қызығы, бұл күн әйгілі ғалым Галилео Галилей қайтыс болғанына тура үш жүз жыл толған күнмен сәйкес келеді. Кейін ол осы сәйкестік туралы әзілдеп айтып жүрген.
- Болашақ зерттеушінің ата-анасы білімді адамдар болған. Үйлерінде көптеген кітап сақталған. Осындай орта оның ғылымға деген қызығушылығын ерте қалыптастырды.
- Мектепте оқып жүрген кезінде Стивен сыныптағы ең үздік оқушы саналмаған. Дегенмен достары оның ерекше зеректігін байқаған. Күрделі есептерді тез шешкені үшін оған «Эйнштейн» деген лақап ат берілген.
- Жоғары білімді ол Оксфорд университетінде алған. Сол жерде физиканы оқыды. Кейін оқуын Кембридж университетінде жалғастырды.
- Жиырма бір жасында оған бүйірлік амиотрофиялық склероз диагнозы қойылды. Дәрігерлер оның бірнеше жыл ғана өмір сүретінін болжаған. Алайда шындық мүлде басқаша болды.
- Ауыр дертке қарамастан Хокинг диагноз қойылғаннан кейін елу жылдан астам өмір сүрді. Мұндай жағдай медицинада өте сирек кездеседі. Оның өмірге деген құштарлығы миллиондаған адамды таңғалдырды.
- Уақыт өте келе ауру оның қозғалу қабілетін едәуір шектеді. Соған қарамастан ғалым ғылыми жұмыстарын тоқтатпады. Ең күрделі кезеңдерде де зерттеулерін жалғастыра берді.
- Тамаққа жасалған операциядан кейін ол сөйлеу мүмкіндігін жоғалтты. Қарым-қатынас жасау үшін арнайы дыбыс синтезаторы қолданылды. Кейін бұл электронды дауыс бүкіл әлемге танымал болды.
- Ғалым ұзақ уақыт бойы синтезатордың дауысын жаңартудан бас тартқан. Ол сол үнге үйреніп қалған еді. Сондықтан ерекше дауыс өмірінің соңына дейін сақталды.
- Оның негізгі зерттеу саласы қара құрдымдар болды. Ғалым олардың қасиеттерін және қоршаған ортаға әсерін зерттеді. Көптеген еңбегі осы нысандар туралы түсінікті өзгертті.
- Ең танымал жаңалықтарының бірі – Хокинг сәулеленуі туралы теория. Бұл болжам бойынша қара құрдымдар біртіндеп энергия жоғалта алады. Бұған дейін олар тек заттарды жұтады деп есептелген.
- Зерттеуші Ғаламның пайда болу мәселелерімен де айналысты. Әсіресе Үлкен жарылыстан кейінгі алғашқы сәттер оны қатты қызықтырды. Бұл жұмыстар космология ғылымының дамуына үлкен үлес қосты.
- Оның «Уақыттың қысқаша тарихы» атты кітабы ерекше танымал болды. Еңбек кең аудиторияға арналған. Кітап халықаралық бестселлерге айналды.
- Бұл шығарма ондаған тілге аударылды. Миллиондаған оқырман заманауи космологиямен дәл осы кітап арқылы танысты. Ғылыми-көпшілік әдебиет үшін мұндай жетістік сирек кездеседі.
- Стивен Хокингтің әзіл сезімі өте жақсы болған. Ең қиын жағдайда да ол өмірге оң көзқараспен қарауға тырысқан. Бұл қасиетін әріптестері жиі атап өтетін.
- Ғалым бірнеше танымал телехикаяға түскен. Көпшілік оны «Үлкен жарылыс теориясы» сериалынан көрді. Сонымен қатар басқа да жобаларға қатысқан.
- Оның бейнесі мультсериалдарда және түрлі телебағдарламаларда пайдаланылды. Осындай танымалдық оны ғылыми ортадан тыс жерлерде де әйгілі етті. Мұндай деңгейге жеткен ғалымдар өте аз.
- Хокинг адамзаттың болашағы туралы жиі пікір білдірген. Ол ғарыштық технологияларды дамытудың маңызын ерекше атап өткен. Ғалымның ойынша, өзге әлемдерді игеру өркениеттің аман қалу мүмкіндігін арттырады.
- Зерттеуші басқарылатын ғарыштық ұшуларды қолдады. Оның пікірінше, адамзат ғарыштағы қатысу аясын кеңейтуі керек еді. Мұндай көзқарас қоғамның назарын жиі аударды.
- 2007 жылы ол арнайы ұшу барысында салмақсыздық күйін сезінді. Бұл оқиға оның көптен бергі арманы болатын. Ұшу ауыр аурудың да адамның жаңа әсер алуына кедергі бола алмайтынын көрсетті.
- Стивен ғылымды көпшілікке түсіндіруге үлкен көңіл бөлді. Ол күрделі ұғымдарды қарапайым тілмен жеткізуге болады деп есептеді. Соның арқасында көптеген адам физикаға қызыға бастады.
- Оның дәрістері әрдайым үлкен аудитория жинайтын. Мыңдаған адам атақты ғалымды тыңдауға ұмтылды. Сөз сөйлеулері әлемнің түрлі елінде жоғары бағаланды.
- Хокинг көптеген ғылыми ұйымның мүшесі болды. Ол беделді марапаттар мен сыйлықтардың иегері атанды. Олардың қатарында британдық және халықаралық наградалар бар.
- Ғалым Кембридж университетінде отыз жыл бойы Лукастық математика профессоры қызметін атқарды. Бұрын бұл лауазымды Исаак Ньютон иеленген. Мұның өзі оның ғылымдағы жоғары мәртебесін көрсетеді.
- Әлемдік танымалдыққа қарамастан ол жаңа теориялармен жұмыс істеуді жалғастырды. Ғылымға деген қызығушылығы өмірінің соңына дейін сақталды. Ізденімпаздық оның басты қасиеттерінің бірі болды.
- Зерттеуші жаһандық қауіптер туралы жиі ескертіп отырған. Ол климаттың өзгеруі мен басқа да мәселелерге назар аударды. Оның пікірлері көптеген мемлекетте мұқият тыңдалды.
- Хокингтің өмір жолы адам ерік-жігерінің күшін дәлелдейтін жарқын мысалға айналды. Ол физикалық шектеулер үлкен жетістікке жетуге міндетті түрде кедергі болмайтынын көрсетті. Бұл тарих бүкіл әлемдегі адамдарға шабыт береді.
- 2014 жылы оның өміріне арналған «Стивен Хокинг әлемі» фильмі жарық көрді. Картина ғалымның өмірі мен ғылыми қызметі туралы баяндайды. Фильм көрермендер мен сыншылардан жоғары баға алды.
- Ғалымның көптеген идеясы бүгінгі күні де зерттеліп жатыр. Кейбір мәселелер әлі де ғылыми пікірталастардың тақырыбы болып келеді. Бұл оның мұрасының маңыздылығын көрсетеді.
- Стивен Хокинг 2018 жылы дүниеден өтті. Алайда оның кітаптары, жаңалықтары және ойлары жаңа буын зерттеушілеріне шабыт беруді жалғастыруда. Ғалымның есімі әлемдік ғылым тарихында мәңгі сақталады.
Стивен Хокингтің өмірі білімге құштарлық, табандылық және ғылымға деген сүйіспеншілік адамның қаншалықты биік жетістікке жете алатынын көрсетеді. Оның ашқан жаңалықтары Ғаламды тереңірек түсінуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар ғалым миллиондаған адамның ғылымға қызығушылығын арттырды. Сондықтан Стивен Хокинг қазіргі ғылым тарихындағы ең жарқын тұлғалардың бірі болып қала береді.
