Жирафтар жер бетіндегі ең танымал жануарлардың қатарына жатады. Олардың ерекше дене бітімі мен алып бойын басқа тіршілік иелерімен шатастыру мүмкін емес. Осы ғажайып жануарлардың бірнеше түрінің ішінде масай жирафтары ерекше орын алады. Олар тек сыртқы келбетімен ғана емес, өмір сүру ерекшеліктерімен де қызығушылық тудырады. Бұл мақалада біз сіздер үшін масай жирафтары туралы 22 қызықты және танымдық мәлімет жинадық.
- Масай жирафы жирафтардың ішіндегі ең ірі түр болып саналады. Ересек аталықтың бойы бес жарым метрден аса алады. Кейбір дарақтардың биіктігі екі қабатты үймен шамалас келеді. Сондықтан олар әлемдегі ең биік құрлық жануарлары болып есептеледі.
- Бұл жануарлар өз атауын масай халқынан алған. Масайлар Кения мен Танзания аумағында ежелден өмір сүріп келеді. Масай жирафтары да көбіне дәл осы өңірлерде кездеседі. Сондықтан олардың атауы мекендейтін аймағымен тығыз байланысты.
- Әрбір масай жирафының терісіндегі өрнек қайталанбайды. Дақтары жапырақтардың немесе мозаика бөліктерінің пішініне ұқсайды. Ғалымдар осы ерекшеліктер арқылы жеке жануарларды ажыратады. Мұндай табиғи «құжат» өмір бойы өзгермейді.
- Ұзын мойнына қарамастан, масай жирафында адамдағыдай жеті ғана мойын омыртқасы бар. Айырмашылық олардың көлемінде жатыр. Әрбір омыртқа өте ұзын болып келеді. Кейбірінің ұзындығы жиырма сантиметрден асады.
- Масай жирафының жүрегі құрлықтағы сүтқоректілер арасындағы ең қуатты мүшелердің бірі саналады. Оның салмағы шамамен он бір килограммға жетуі мүмкін. Жүрек қанды бастың жоғарғы бөлігіне жеткізу үшін жоғары қысым жасайды. Осындай ерекшелік болмаса, ұзын мойынның қызметі қиын болар еді.
- Ұзын тілі оған тікенекті акация ағаштарының жапырақтарын жеуге мүмкіндік береді. Кейде тілінің ұзындығы қырық сантиметрден асады. Оның беті өте берік және зақымдануға төзімді. Сондықтан жирафтар басқа жануарлар жей алмайтын өсімдіктермен қоректене алады.
- Масай жирафтары ұзақ уақыт сусыз жүре алады. Қажетті ылғалдың көп бөлігін жапырақтар мен жас өркендерден алады. Бұл қабілет құрғақшылық кезеңдерінде ерекше маңызды. Сол арқылы олар саванна жағдайында тіршілік етеді.
- Бұл алыптардың жүгіруі ұзын аяқтарының арқасында ерекше көрінеді. Қажет болған жағдайда олар сағатына елу бес шақырымға дейін жылдамдықпен қозғала алады. Мұндай жылдамдық жыртқыштардан қашуға көмектеседі. Тіпті арыстандардың өзі сау ересек дарақты ұстай бермейді.
- Жирафтың тепкісі өте күшті болады. Бір ғана дәл соққы қарсыласына ауыр жарақат келтіруі мүмкін. Сондықтан арыстандар көбіне жас немесе әлсіз жануарларға шабуыл жасайды. Ересек жирафтар тәжірибелі жыртқыштарға да қауіп төндіреді.
- Аталықтар арасында жиі ерекше жекпе-жектер өтеді. Мұндай кезде олар мойындарын сермеп, бастарымен соққы жасайды. Осылайша күшті дарақ анықталады. Жеңімпаз ұрғашылар үшін бәсекеде артықшылыққа ие болады.
- Жирафтың төлі шамамен он бес айлық буаздықтан кейін дүниеге келеді. Анасы тұрған күйінде босанатындықтан, жаңа туған төл екі метрге жуық биіктіктен жерге түседі. Соған қарамастан ол тез аяққа тұрады. Бірнеше сағаттан кейін табынмен бірге қозғала алады.
- Жаңа туған жирафтың бойы екі метрге дейін жетуі мүмкін. Көптеген ересек адамдардың бойы одан аласа келеді. Мұндай ірі өлшемдер оған қоршаған ортаға тез бейімделуге көмектеседі. Дегенмен алғашқы айларда ол әлі де осал болады.
- Масай жирафтарының көру қабілеті өте жақсы дамыған. Олар қауіпті алыс қашықтықтан байқайды. Биік бойының арқасында кең аумақты шолып көре алады. Кейде саваннадағы басқа жануарлар олардың әрекетіне қарап қауіптің бар-жоғын анықтайды.
- Бұл жануарлар тәуліктің аз ғана бөлігін ұйқыға арнайды. Кейбір жағдайда демалыс бірнеше сағатпен ғана шектеледі. Қысқа ұйқы сергектікті сақтауға мүмкіндік береді. Осындай сақтық жыртқыштардың шабуылынан қорғануға көмектеседі.
- Масай жирафтары әдетте шағын топтарда өмір сүреді. Мұндай топтардың құрамы жиі өзгеріп отырады. Оларда қатаң әлеуметтік құрылым байқалмайды. Жануарлар табынға еркін қосылып немесе одан бөлініп кете алады.
- Негізгі қорегі жапырақтардан, жас бұтақтардан, гүлдерден және жемістерден тұрады. Әсіресе акация ағаштары маңызды орын алады. Ересек жираф тәулігіне ондаған килограмм өсімдік жей алады. Мұндай мөлшер алып денені энергиямен қамтамасыз ету үшін қажет.
- Терідегі өрнек жеке дарақтарды тануға ғана емес, жасырынуға да көмектеседі. Бұталар арасындағы жарық пен көлеңке күрделі көрініс қалыптастырады. Осындай фонда дене пішіні байқалмай қалады. Бұл қасиет әсіресе жас жануарлар үшін пайдалы.
- Бұрын масай жирафтары біртұтас жираф түрінің тармағы ретінде қарастырылған. Кейінгі генетикалық зерттеулер жағдайдың әлдеқайда күрделі екенін көрсетті. Ғалымдар әртүрлі топтар арасындағы айырмашылықтардың едәуір үлкен екенін анықтады. Соның нәтижесінде жіктеу жүйесі қайта қаралды.
- Бұл түрдің негізгі бөлігі Танзания мен Кенияның оңтүстігінде шоғырланған. Мұнда көптеген ұлттық парктер мен қорықтар орналасқан. Қорғалатын аумақтар олардың санын сақтауға көмектеседі. Мұндай шаралар болмаса, жағдай әлдеқайда қиын болар еді.
- Масай жирафтарына қауіп төндіретін басты мәселелердің бірі – мекендеу ортасының қысқаруы. Ауыл шаруашылығы жерлерінің кеңеюі табиғи аумақтарды азайтады. Сонымен қатар заңсыз аңшылық та кері әсерін тигізеді. Сондықтан табиғатты қорғау бағдарламалары ерекше маңызды.
- Бұл жануарлар өсімдіктер тұқымдарының таралуына үлес қосады. Қоректену және қоныс аудару кезінде әртүрлі ағаштардың таралуына көмектеседі. Соның арқасында өсімдік жамылғысы табиғи түрде жаңарып отырады. Олардың экожүйеге әсері өте маңызды.
- Масай жирафтары Африка табиғатының символдарының біріне айналған. Олардың бейнесі кітаптарда, деректі фильмдерде және туристік материалдарда жиі кездеседі. Ерекше сыртқы келбеті әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдарды қызықтырады. Олармен танысу Африканың жануарлар әлемін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Масай жирафтары – күштілікті, әсемдікті және табиғи ортаға тамаша бейімделуді біріктіретін ерекше жануарлар. Оларды зерттеу саванна экожүйесіндегі өзара байланыстарды жақсырақ түсінуге көмектеседі. Осындай алыптарды сақтау Шығыс Африканың биологиялық алуандығын қорғау үшін маңызды. Адамдар бұл жануарлар туралы көбірек білген сайын, табиғатты қорғауға деген қызығушылық та арта түседі.
