Голливуд өзінің ғасырлық тарихында көптеген ұлы актерлерді дүниеге әкелгенімен, олардың ішінде тек саусақпен санарлықтары ғана бірнеше онжылдықтар бойы нағыз аңыз мәртебесін – жай ғана жұлдыз емес, «актерлік шеберлік» ұғымының тірі бейнесін – сақтап қала алды. Мұндай тұлғалар бүтін буындар үшін бастау нүктесіне айналады – олардың рөлдерін театр мектептерінде талдайды, олардың мәнерін жас орындаушылар қайталайды, ал олардың фильмдерін шыққан уақытына қарамастан қайта-қайта көреді. Альфредо Джеймс Пачино – әлемдік кинематографтағы дәл осындай тұлға, оның кедей бронкстық ауданнан актерлік кәсіптің шыңына дейінгі жолының өзі жеке фильмге тұрарлық. Жұмыс істеген ондаған жылдар ішінде ол соншалықты әртүрлі және сенімді кейіпкерлер галереясын жасады, олардың бір адамға тиесілі екеніне сену қиын. Бұл мақалада біз сіздерге Аль Пачино туралы 25 қызықты әрі танымдық фактіні ұсынамыз.
- Альфредо Джеймс Пачино 1940 жылы 25 сәуірде Нью-Йорктің ең кедей аудандарының бірі – Оңтүстік Бронксте дүниеге келді. Оның ата-анасы – италиялық иммигранттар – ұлы екі жасында ажырасып, ол ағылшын тілінде дерлік сөйлемейтін ата-әжесінің қолында өсті. Дәл осы ортада – көпұлтты аудандарда, көше оқиғаларында және үздіксіз күрес сезімінде – экранда өз күштерінің шегінде өмір сүретін адамдарды көрсете білетін болашақ актер қалыптасты.
- Ол ерте балалық шағынан театрға қызығып, үй подъезінде әжесі мен көршілері үшін сахналық көріністерді ойнай бастады. Мектеп мұғалімдері оның қабілетін байқағанымен, академиялық үлгерімі көңілден шықпады – Пачино мектепті 17 жасында тастады. Аттестатының орнына оның қолында театр үйірмесі, ойнауға деген жеңілмейтін құштарлық және сахнада өз мақсатына жетуге деген берік ниет болды.
- Алғашқы жетістікке дейінгі жылдар шынымен де ауыр болды – ол актерлік шеберлік сабақтарына төлеу үшін курьер, тазалаушы, пошта қызметкері және тіпті кинотеатрдың түнгі күзетшісі болып жұмыс істеді. Бір кезеңде оның тұратын жері болмай, достарының үйінде немесе жай ғана көшеде түнеді. Бұл сынақтар оны сындырмады, актердің өз сөзі бойынша, оған ештеңесіз өмір сүрудің қандай екенін түсінуге көмектесті – бұл тәжірибені ол кейіннен рөлдеріне салды.
- Пачино Нью-Йорктегі атақты «Акторс студиода» білім алды – Марлон Брандо, Джеймс Дин және Пол Ньюманды тәрбиелеген оқу орны. Дәл сол жерде ол рөлге ену әдісін игерді, онда актер кейіпкерді бейнелемейді, түсірілім уақытына онымен бірден бір болады. Бұл техника оның бүкіл шығармашылық өмірі бойы фирмалық белгісіне айналды.
- Кинодағы алғашқы маңызды рөл оған 1971 жылы «Нидл-парктегі дүрбелең» фильмінде келді – ол жас есірткі қолданушыны соншалықты психологиялық шынайылықпен ойнады, «Көке» фильміне бас рөлді орындаушыны іздеген Фрэнсис Форд Коппола таңдауын дәл оған тоқтатты. Оған дейін студия танымал есімдерді ұсынған еді. Продюсерлердің еркіне қарсы Пачиноны қорғаған Копполаның табандылығы екеуінің де тағдырын өзгертті.
- 1972 жылғы «Көке» фильміндегі Майкл Корлеоне рөлі кино тарихындағы ең ұлы рөлдердің біріне айналды – донның тыныш, зиялы ұлы, біртіндеп аяусыз мафия боссіне айналады. Пачино бұл трансформацияны соншалықты нәзік және біртіндеп ойнады, көрермен симпатиялы жас жігіттің қашан құбыжыққа айналғанын дерлік байқамайды. Бұл жұмысы үшін ол «Оскар» сыйлығына сегіз номинацияның алғашқысын алды.
- Сол 1972 жылы оның қатысуымен тағы бір фильм – Сидни Люметтің «Ит түстен кейін» фильмі шықты, онда ол серіктесіне жыныс ауыстыру операциясын төлеу үшін банк тонаушыны ойнады. Бұл жұмыс оған «Оскарға» екінші номинация әкелді және мүлдем басқа регистрде жұмыс істеу қабілетін көрсетті – суық сабырлылық емес, бұрышқа тірелген адамның нервті, жарылысқыш энергиясы.
- Карьерасы барысында Пачино «Оскарға» сегіз рет номинацияланды, бірақ ұзақ жылдар бойы рәсімнен бос қолмен қайтты. Мүсіншені ол тек 1993 жылы «Әйел иісі» фильміндегі соқыр зейнеткер полковник рөлі үшін алды – әрі көптеген сыншылар бұл жұмысты оның карьерасындағы ең үздігі деп санамады. Актердің өз сұхбаттарында академия алдыңғы жылдардағы жіберілген мүмкіндіктерді өтеп жатқандай деп әзілдегені жиі кездеседі.
- 1983 жылғы «Жарақатты бет» фильміндегі Тони Монтана рөлі кино шекарасынан әлдеқайда асып түскен мәдени феноменге айналды. Кубалық иммигрант, ең түбінен есірткі империясының шыңына көтеріліп – және тез құлдыраған – жаппай санасына белгілі бір тұлға типінің архетипі ретінде енді. Бұл фильмнен үзінділер шыққанына төрт онжылдық өтсе де, әлемнің түкпір-түкпірінде музыкада, жарнамада және күнделікті сөйлеу тілінде қайталанады.
- «Жарақатты бет» үстінде жұмыс істеу одан кубалық акцент пен сөйлеу мәнерін бірнеше ай бойы зерттеуді талап етті. Пачино Кубадан шыққан адамдармен кеңесті, деректі фильмдерді қарады және пародиялық емес, органикалық болу үшін айтуын сағаттап жаттықты. Түсірілімдегі серіктестері оның дубльдер арасында да образда қалатынын еске алады.
- «Көке» трилогиясында оның кейіпкері кино тарихындағы ең күрделі даму доғаларының бірін өтеді – отбасылық қылмыстық бизнестен бас тартқан аңқау жас жігіттен, шынымен құнды нәрсенің бәрін жоғалтқанын түсінген жалғыз қартқа дейін. Үшінші бөлімнің финалдық сахнасы, онда Майкл Корлеоне сицилиялық күн астында жалғыз қайтыс болады, іс жүзінде сөзсіз түсірілген – тек актердің бет ойыны.
- Пачино америкалық шоу-бизнесінің барлық негізгі театрлық және кинематографиялық сыйлықтарына ие болған санаулы орындаушылардың бірі. «Оскардан» басқа, оның тізімінде театрлық жұмыстары үшін екі «Тони», екі «Эмми» және Киноактерлер гильдиясының сыйлығы бар. Бұл сыйлықтар төрттігі жиі америкалық актерлік шеберліктің «үлкен шлемі» деп аталады.
- Театр оның өмірінде кинодан кем маңызды болған емес. Бүкіл карьерасы бойы ол сахнаға оралып, Шекспир мен классикалық драмаларды – Ричард III, «Венециялық көпес» пен Гамлетті ойнады. Әріптестері мен сыншылар дәл театрлық тәжірибесі оның кино жұмыстарына ерекше физикалық көркемдік пен монтаждық айла-тәсілдерсіз көрерменді ұстап тұру қабілетін беретінін атап өтті.
- «Жарақатты бет» пен «Жыртқышты» түсірген режиссер Брайан Де Пальмамен қарым-қатынасы оның кәсіби өміріндегі ең жемістілердің бірі болды. Де Пальма Пачиноның жарылысқыш энергиясын авторлық замысел шеңберінде ұстап, импровизацияны баспай, дұрыс арнаға бағыттай білді. Олардың бірлескен жұмыстары режиссер мен орындаушы арасындағы толық сенім болғанда ғана пайда болатын сирек интенсивтілікпен ерекшеленеді.
- Пачиноның жеке өмірі көптеген голливуд жұлдыздарындай емес, қалыптасты – ол ешқашан ресми түрде үйленбеген, дегенмен бірнеше серіктесімен ұзақ жылдар бірге өмір сүрді. Оның әртүрлі қарым-қатынастарынан үш баласы бар – қызы Джули және егіздер Антон мен Оливия. Өз сөздері бойынша, ресми некеден бас тартуы отбасы құрғысы келмегендіктен емес, кәсіптің талаптарын үйде толыққанды болумен үйлестіре алмағандықтан болды.
- Ойын мәнері карьерасының елу жылы ішінде айтарлықтай эволюцияға ұшырады. Ерте рөлдері сыртқы эффекттерсіз, сабырлылық пен психологиялық дәлдікпен ерекшеленді. 1980-жылдардан бастап, әсіресе 1990-жылдары оның орындауында қуатты эмоционалды жарылыстар мен форсирленген беруге бейімділік пайда болды. Сыншылар бағалауда екіге бөлінді: біреулер мұны стильдің деградациясы деп көрсе, басқалары – көркемдік диапазонды саналы түрде кеңейту деп қабылдады.
- 1995 жылғы Майкл Маннның «Жыртқыш» фильмі алдымен Пачино мен Роберт Де Нироның кино тарихында алғаш рет бір үстел басында отырған кафе сахнасымен танымал. Екі актер де «Көке – 2» фильмінде түскен, бірақ олардың ортақ сахналары болмаған. Бұл кездесуді күту жылдар бойы қыздырылды, және сахна оны ақтады – екі шебер тыныш және бәсең сөйлеседі, бір айқайсыз, дегенмен кернеу бір сәтке де босаңсымайды.
- 2002 жылғы Кристофер Ноланның «Инсомния» фильмінде детектив рөлінде жұмыс істеу оның ересек жасында нәзік, көзге түспейтін ойынға дайын екенін көрсетті. Кейіпкер – ақиқат пен жалған арасындағы бағдарларды біртіндеп жоғалтып, моральдық тұрғыдан сынық тергеуші – максималды өзін-өзі шектеуді талап етті. Нолан кейіннен бұл бірлескен жұмысты өз карьерасындағы ең жағымды режиссерлік тәжірибелердің бірі деп атады.
- Пачино театр өнеріне арналған бірнеше деректі жобаның продюсері және режиссері – атап айтқанда, «Қытай кофе» және «Маған қара». Бұл жұмыстар оның сахнаға деген терең берілгендігін және актерлік өнер табиғатын тек рөл ішінен ғана емес, бақылаушы позициясынан да зерттеуге ұмтылысын көрсетеді. Сыншылар онда оның ең үздік кино жұмыстарындағыдай интенсивтілікті атап өтті.
- 2023 жылы 83 жасында ол төртінші рет әке атанды – оның серіктесі Нур Аль-Джухани Роман есімді ұл дүниеге әкелді. Бұл оқиға баспасөзде кең талқылау тудырып, Пачиноның қоғамдық күтулерге қарамастан өз ережелерімен өмір сүретін адам ретіндегі беделін растады.
- Оның бойы шамамен 170 сантиметр – голливуд стандарттары бойынша салыстырмалы түрде аласа. Түсірілім алаңында операторлар қажетті визуалды образды жасау үшін жиі арнайы әдістерге – биіктетулерге, төменнен жоғары ракурстарға – жүгінді. Актердің өзі бұны ешқашан мәселе етпеді және физикалық деректерді кәсіптің ең аз маңызды құрамдас бөлігі деп санады.
- Пачино 2023 жылы тапсырылған кино өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін Америка киноакадемиясының құрметті «Оскарының», сондай-ақ Венеция кинофестивалінің көрнекті шығармашылық үлесі үшін «Алтын арысының» иегері. Бұл сыйлықтар кәсіптегі жарты ғасырдан астам жұмыс барысында жиналған әсерлі марапаттар коллекциясын толықтырады. Мұндай марапаттардың үйлесімі – тіпті ең даңқты актерлердің өзінде де сирек кездеседі.
- Голливудтағы танымалдығына қарамастан, Пачино ешқашан кәдімгі түсініктегі супержұлдыз образына ұмтылмады. Ол жарқын шаралардан аулақ болды, сирек сұхбат берді және әлеуметтік желілерде ешқашан белсенді өмір сүрмеді. Әріптестері оны өз әлемінің ішінде өмір сүретін адам ретінде сипаттайды – ойшыл, тұйық, жұмысына толығымен берілген.
- Өз буынының актерлері арасында Пачино карьерасында іс жүзінде ұзақ үзіліс алмауымен ерекшеленеді – жеке қиындықтар немесе коммерциялық сәтсіздіктер кезеңдерінде де ол түсірілімге түсіп, сахнаға шығуды жалғастырды. 1980-жылдары, оның бірқатар фильмдері прокатта сәтсіздікке ұшырағанда, ол шегіне алар еді. Оның орнына ол бірнеше театрлық қойылымға түсіп, беделін қалпына келтірді және киноға екі есе күшпен оралды.
- Пачиноның әлемдік кинематографқа ықпалы оның жеке фильмографиясының шекарасынан әлдеқайда асып түседі – оның образдары әлемнің ең әртүрлі елдерінің мәдениетінде цитаталанады, пародияланады және қайта ойластырылады. Ресейде, Латын Америкасында және Оңтүстік Азияда «Жарақатты бет» Батыстағымен салыстыруға болатын культтік мәртебеге ие болды. Бірнеше буын актерлері оны өз стилін іздеудегі негізгі бағдар ретінде атайды – еліктеу үшін емес, рөлге толық берілудің уақыттан тыс нәрсе жасай алатынының дәлелі ретінде.
Аль Пачиноның биографиясы – бұл жай ғана жетістік тарихы емес, табиғи таланттың дисциплинасыз және қиындықтарға дайындықсыз жүзеге аспайтын потенциал болып қалатыны туралы әңгіме. Бронкстен шыққан үйсіз жас жігіттен әлемдік киноның мойындалған классигіне дейінгі жол жылдар бойы табанды жұмыс пен ешқандай сәттілік алмастыра алмайтын психологиялық төзімділікті талап етті. Оның ең үздік рөлдері ескірмейді – олар алғаш рет көретін көрермендерде де, шыққан жылы көргендерде де дәл сол реакцияларды тудырады. Пачино феномені нағыз актерлік өнердің адам табиғатындағы әмбебап нәрсеге үндеуін еске салады – дәл сол себептен оның мерзімі жоқ.
