Тарихта миллиондаған адамның тағдырына ықпал етіп, мемлекеттердің даму бағытын өзгерткен билеушілер аз емес. Солардың бірі – XVIII ғасырдағы ең танымал монархтардың қатарынан орын алған Екатерина II. Оның билік құрған дәуірі ауқымды реформалармен, аумақтық кеңеюмен және ағартушылық идеялардың өркендеуімен ерекшеленді. Императрицаның тұлғасы бүгінгі күнге дейін тарихшылардың, жазушылардың және өткен дәуірге қызығатын жандардың назарын аударып келеді. Бұл мақалада біз сіздер үшін Екатерина II туралы 30 қызықты әрі танымдық дерек жинадық.
- Екатерина II 1729 жылдың 2 мамырында Германияның Штеттин қаласында дүниеге келген. Туған кездегі есімі София Августа Фредерика Ангальт-Цербстская болған. Сол уақытта ешкім оның болашақта Ресейдің ең танымал билеушілерінің біріне айналатынын болжай алған жоқ.
- Болашақ императрица шағын герман князьдерінің әулетінен шыққан. Отбасының аса бай болмауына қарамастан, ол жақсы білім алды. Әсіресе тілдер мен тарих пәндеріне ерекше көңіл бөлінді.
- София он төрт жасында Ресейге келді. Бұл сапардың мақсаты тақ мұрагері Петр Федоровичке тұрмысқа шығуға дайындалу еді. Дәл сол кезден бастап оның өмірінің жаңа кезеңі басталды.
- Үйлену тойының алдында ол православие дінін қабылдады. Шоқындыру рәсімінен кейін Екатерина Алексеевна деген есім алды. Осы қадам оған Ресейдің билеуші әулетінің мүшесі болуға мүмкіндік берді.
- Жас княгиня орыс тілін үлкен ынтамен үйренді. Ол көп кітап оқып, сөйлесу тәжірибесіне ерекше мән берді. Кейін бұл тілді еркін меңгерді.
- Екатерина білімге құштарлығымен ерекшеленді. Ол философияға, әдебиетке және әртүрлі мемлекеттердің басқару жүйесіне қызығушылық танытты. Кітап оқу оның өмірінің ажырамас бөлігіне айналды.
- 1762 жылы сарай төңкерісі нәтижесінде Екатерина таққа отырды. Осыдан кейін оның ұзақ билік дәуірі басталды. Императрица елді отыз төрт жылдан астам уақыт басқарды.
- Оның билігі Ресей тарихындағы ең ұзақ кезеңдердің бірі болып саналады. Сол уақытта мемлекет айтарлықтай нығайды. Көптеген өзгеріс кейінгі ұрпақтарға әсер етті.
- Екатерина Ағартушылық дәуірінің идеяларын қолдады. Ол Еуропаның әйгілі ойшылдарымен хат алысып тұрды. Олардың қатарында белгілі философтар болды.
- Императрица білім беру саласының дамуына үлкен көңіл бөлді. Оның бастамасымен жаңа оқу орындары ашылды. Қыз балалардың білім алуына ерекше назар аударылды.
- 1764 жылы Смольный қыздар институты құрылды. Бұл Ресейдегі осындай бағыттағы алғашқы оқу орны саналады. Аталған оқиға білім беру тарихында маңызды орын алды.
- Екатерина әдеби шығармашылықпен де айналысты. Ол пьесалар, ертегілер және түрлі мақалалар жазды. Кейбір еңбектері көзі тірісінде жарияланды.
- Императрица күн сайын мемлекеттік жұмыстарға көп уақыт бөлетін. Замандастары оның тәртіптілігін жоғары бағалаған. Ол ел істерімен жеке танысуға тырысқан.
- Екатерина билік құрған кезеңде империяның аумағы едәуір кеңейді. Оңтүстікте және батыста жаңа жерлер қосылды. Бұл халықаралық беделдің артуына ықпал етті.
- 1783 жылы Қырымның қосылуы ерекше маңызға ие болды. Бұл оқиға Қара теңіз өңіріндегі саяси жағдайды өзгертті. Көптеген тарихшы оны сол дәуірдің басты жетістіктерінің бірі деп санайды.
- Императрица қалалардың дамуына қолдау көрсетті. Оның тұсында көптеген елді мекен жаңа серпін алды. Әкімшілік ғимараттар мен мәдени нысандар бой көтерді.
- Екатеринаның бастамасымен жергілікті басқару жүйесіне өзгерістер енгізілді. Реформалар губерниялар мен уездердің жұмысына әсер етті. Соның нәтижесінде мемлекеттік аппараттың тиімділігі артты.
- Денсаулық сақтау мәселелеріне де назар аударылды. Эпидемиялар кезінде халықты қорғау шаралары қолға алынды. Билеуші өзінің әрекеті арқылы алдын алу шараларының маңызын көрсетті.
- Екатерина Ресей билеушілерінің ішінде алғашқылардың бірі болып шешекке қарсы екпе салдырды. Бұл қадам қоғамға үлкен әсер етті. Содан кейін көптеген адам вакцинацияға сеніммен қарай бастады.
- Императрица өнер туындыларын жинауды ұнатқан. Оның қызығушылығы нәтижесінде кейін Эрмитаждың негізіне айналған әйгілі коллекция қалыптасты. Қазіргі таңда бұл мұражай әлемге танымал.
- Екатерина елдің әр өңірінен келген хаттар мен есептерді оқуға көңіл бөлген. Мұндай тәсіл оған жағдайды жақсырақ түсінуге көмектесті. Ол ақпаратты әртүрлі дереккөзден алуға ұмтылды.
- Билеуші ғылымның дамуын қолдады. Оның тұсында табиғи байлықтар мен географияны зерттеу жұмыстары жүргізілді. Бұл жаңа білімдердің жиналуына мүмкіндік берді.
- Екатерина кезеңінде көптеген ғылыми экспедиция ұйымдастырылды. Ғалымдар аз зерттелген аумақтарды зерделеді. Алынған мәліметтердің тәжірибелік маңызы зор болды.
- Императрицаның әзіл сезімі жақсы болған. Оның хаттары мен жазбаларында тапқыр ойлар жиі кездеседі. Бұл қасиет айналасындағы адамдармен қарым-қатынас жасауға көмектесті.
- Замандастары оның есте сақтау қабілетін ерекше атап өткен. Екатерина адамдарды, оқиғаларды және маңызды деректерді оңай есте сақтай алған. Мұндай қабілет мемлекет басқаруда пайдалы болды.
- Сарайда мәдени өмірдің дамуына ерекше көңіл бөлінді. Театр, бейнелеу өнері және музыка қосымша қолдау алды. Соның арқасында көркем шығармашылық жанданды.
- Императрица сәулет өнеріне де қызығушылық танытты. Оның дәуірінде көптеген сарай мен қоғамдық ғимарат салынды. Кейбірі бүгінгі күнге дейін сақталған.
- Табыстармен қатар Екатерина билігі қиындықтарға да толы болды. Ең ірі сынақтардың бірі Емельян Пугачев бастаған көтеріліс еді. Бұл оқиғалар қоғамдағы күрделі мәселелерді көрсетті.
- Екатерина II 1796 жылы дүниеден өтті. Одан кейін таққа ұлы Павел I отырды. Осылайша Ресей тарихындағы ең жарқын кезеңдердің бірі аяқталды.
- Бүгінде императрицаның тұлғасы зерттеушілердің қызығушылығын жоғалтқан жоқ. Ол туралы жүздеген кітап пен ғылыми еңбек жазылған. Оның қызметі әлі күнге дейін талқыланып келеді.
Екатерина II XVIII ғасырдағы ең ықпалды билеушілердің бірі ретінде тарихта қалды. Оның дәуірі реформалармен, мәдени өрлеумен және мемлекеттің халықаралық беделінің артуымен ерекшеленді. Императрица қабылдаған көптеген шешім кейінгі ұрпақтардың өміріне әсер етті. Сондықтан оның тұлғасына деген қызығушылық бүгінгі күні де сақталып отыр.
